తిరుమల ఆలయంలో శ్రీకృష్ణదేవరాయల కంచు విగ్రహం

తిరుమల ఆలయంలో శ్రీకృష్ణదేవరాయల కంచు విగ్రహం వెనుక ఉన్న కథ* ..

విజయనగర చక్రవర్తి శ్రీకృష్ణదేవరాయలు, తన దేవేరులతో సహా కలియుగ దైవమైన శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి సన్నిధిలో ఎందుకు శాశ్వతంగా నిలిచిపోవాలనుకున్నారు? ఆ ఆసక్తికరమైన కథనం ఇక్కడ ఉంది:
శ్రీకృష్ణదేవరాయలు సింహాసనాన్ని అధిష్టించినప్పుడు, తన పూర్వీకుడైన సాళువ నరసింహరాయలు సాధించలేకపోయిన మూడు కీలకమైన కోటలను జయించాలని సంకల్పించారు. అవి:
రాయచూర్ (బహమనీ సుల్తానులు)
ముద్గల్ (బహమనీ సుల్తానులు)
ఉదయగిరి (నెల్లూరు – గజపతుల రాజ్యం).

రాయల వారి దండయాత్ర ఉదయగిరి ముట్టడితో ప్రారంభమైంది.
1. దైవ దర్శనం (1513):
1513లో కృష్ణదేవరాయలు ఉదయగిరిపై దండయాత్రకు వెళ్లే మార్గంలో, ముందుగా తన ఇష్టదైవమైన శ్రీనివాసుడిని దర్శించుకోవడానికి రాణుల సమేతంగా తిరుమలకు వెళ్లారు. అక్కడ స్వామివారికి బంగారం, ఆభరణాలు సమర్పించి, యుద్ధంలో విజయం సిద్ధించాలని ప్రార్థించారు.

2. కఠినమైన యుద్ధం:
ఉదయగిరి కోటను జయించడం సామాన్యమైన విషయం కాదు. 13వ శతాబ్దంలో నిర్మించిన ఈ కోట మార్గాలు చాలా క్లిష్టంగా, దట్టమైన అడవిలో కేవలం ఒక్కరు మాత్రమే వెళ్లగలిగేలా (Single file) ఉండేవి. గజపతులకు దక్షిణాన ఉన్న బలమైన కోట అది. రెండు సామ్రాజ్యాల మధ్య ఎప్పటినుండో వివాదస్పదంగా ఉన్న ఈ కోటను జయించడం రాయలవారికి వ్యూహాత్మకంగా మరియు ప్రతిష్టాత్మకంగా చాలా కీలకమైనది.

3. విజయం:
ఉదయగిరి ముట్టడి కృష్ణదేవరాయల సహనానికి మరియు యుద్ధ నైపుణ్యానికి పరీక్షగా నిలిచింది. సరఫరాలను అడ్డుకోవడం, అధునాతన యుద్ధ పరికరాలను వాడటం వంటి వ్యూహాలతో సాగిన ఈ పోరాటం చివరికి విజయవంతమైంది. ఇది గజపతులపై ఆయన సాధించిన విజయ పరంపరలో మొదటిది మాత్రమే. ఈ విజయంతో విజయనగర సామ్రాజ్య సరిహద్దులు ఉత్తరాన విస్తరించాయి. ఇది కొండవీడు, కొండపల్లి విజయాలకు మార్గం సుగమం చేసింది.

4. తిరుమలలో కానుకలు (కృతజ్ఞత):
యుద్ధ విజయాల తర్వాత, రాయలవారు కృతజ్ఞతలు తెలపడానికి మళ్ళీ తిరుమలకు వచ్చారు. స్వామివారికి 30,000 బంగారు వరహాలతో కనకాభిషేకం నిర్వహించారు మరియు ఆలయానికి గ్రామాలను దానంగా ఇచ్చారు.

5. శాశ్వత ముద్ర (విగ్రహాల ఏర్పాటు):
అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా, తన విజయానికి కారణం ఆ శ్రీనివాసుడే అని నమ్మిన రాయలు, రాబోయే తరాలకు తన భక్తిని చాటిచెప్పేలా… తనది మరియు తన ఇద్దరు దేవేరుల (చిన్నాదేవి, తిరుమలాదేవి) కంచు విగ్రహాలను అక్కడ ప్రతిష్టించారు.

నేడు మనం ఆలయంలో చూసే 16 స్తంభాల మండపాన్ని ‘కృష్ణరాయ మండపం’ లేదా ‘ప్రతిమా మండపం’ అంటారు. ఇక్కడే తులభారం కూడా జరుగుతుంది. ఉత్సవాల సమయంలో వాహన సేవల తర్వాత స్వామివారు సేదతీరేది ఇక్కడే. ఈ మండపంలోనే అర్చకులు దివ్య ప్రబంధాన్ని పఠిస్తారు.
అధికారాన్ని, భక్తిని సమంగా చూసిన కృష్ణదేవరాయలు తిరుమల ఖ్యాతిని విశ్వవ్యాప్తం చేయడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు.