“రథయాత్రకు ముందు జరిగే అనసార విధానం వెనుక ఉన్న ఆధ్యాత్మిక రహస్యం”
హైదరాబాద్ జులై 5 : ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందిన పూరీ శ్రీ జగన్నాథ రథయాత్ర గురించి చాలా మందికి తెలుసు. కానీ ఆ రథయాత్రకు ముందు ప్రతి ఏడాది జరిగే ‘అనసార విధానం’ గురించి మాత్రం కొద్దిమందికే అవగాహన ఉంటుంది.
మహాస్నానం అనంతరం శ్రీ జగన్నాథుడు, శ్రీ బలభద్రుడు, శ్రీ సుభద్రాదేవి 14 రోజుల పాటు భక్తులకు దర్శనం ఇవ్వరు. ఈ సమయంలో స్వామివారు అనారోగ్యానికి గురై ఏకాంతవాసంలో ఉంటారని ఆలయ సంప్రదాయం చెబుతోంది.
జ్యేష్ఠ పౌర్ణమి రోజున జరిగే స్నాన పూర్ణిమ వేడుకలో 108 పవిత్ర కలశాలలో నింపిన సుగంధ జలాలతో శ్రీ జగన్నాథుడు, శ్రీ బలభద్రుడు, శ్రీ సుభద్రాదేవికి మహాస్నానం నిర్వహిస్తారు. అనంతరం స్వామివారు గజవేషాన్ని ధరిస్తారు. మరుసటి రోజు నుంచి అనసార విధానం ప్రారంభమవుతుంది.
ఈ కాలంలో ఆలయంలో సాధారణ దర్శనాలను నిలిపివేసి, ప్రత్యేక సేవలు మాత్రమే నిర్వహిస్తారు. రాజవైద్య సంప్రదాయం ప్రకారం మూలికలతో తయారు చేసిన ఔషధ నైవేద్యాలను సమర్పిస్తూ స్వామివారికి సేవలు అందిస్తారు.
అనసార విధానం పూర్తైన తర్వాత జరిగే నవయౌవన దర్శనం కోసం లక్షలాది మంది భక్తులు ఆసక్తిగా ఎదురుచూస్తారు. ఆ తరువాత ఆషాఢ శుక్ల ద్వితీయ నాడు శ్రీ జగన్నాథుడు, శ్రీ బలభద్రుడు, శ్రీ సుభద్రాదేవి రథాలపై కొలువుదీరి గుండిచా ఆలయానికి బయలుదేరుతారు. ఈ మహోత్సవాన్నే ప్రపంచ ప్రసిద్ధ శ్రీ జగన్నాథ రథయాత్రగా పిలుస్తారు.
అయితే స్వామివారు 14 రోజుల పాటు ఎందుకు దర్శనం ఇవ్వరు? ఈ ప్రశ్నకు భక్తి సంప్రదాయంలో ఎంతో హృదయాన్ని తాకే సమాధానం ఉంది.
పురాణాల ప్రకారం మాధవదాసు అనే పరమభక్తుడు ఒకసారి తీవ్రమైన జ్వరంతో బాధపడుతున్నాడు. అతనికి సేవ చేయడానికి ఎవరూ లేకపోవడంతో శ్రీ జగన్నాథ మహాప్రభువు స్వయంగా వెళ్లి సేవ చేశారని చెబుతారు.
ఔషధం అందించడం నుంచి భోజనం తినిపించడం వరకు ప్రతి పనినీ స్వయంగా చేసి తన భక్తుడిని కాపాడారని విశ్వసిస్తారు. అనంతరం మాధవదాసు ఇంకా అనుభవించాల్సిన అనారోగ్యాన్ని తానే స్వీకరిస్తానని మహాప్రభువు వరమిచ్చారని భక్తుల విశ్వాసం.
అప్పటి నుంచే ప్రతి సంవత్సరం మహాస్నానం అనంతరం శ్రీ జగన్నాథుడు తన భక్తుల బాధలు, కష్టాలు, వ్యాధులను తనపైకి తీసుకుంటూ అనసార విధానాన్ని ఆచరిస్తున్నారని ఆలయ సంప్రదాయం చెబుతోంది. అందుకే మహాస్నానం కారణంగా స్వామివారికి అనారోగ్యం కలిగిందని కాకుండా, తన భక్తుల బాధను తన బాధగా భావించే దయామయుడైన జగన్నాథుని కరుణకు ప్రతీకగానే ఈ ఆచారాన్ని భక్తులు భావిస్తారు.
ఈ 14 రోజుల ఏకాంతవాసంలో స్వామివారికి ప్రత్యేక వైద్య సేవలు నిర్వహిస్తున్నట్లుగా ఆలయ సంప్రదాయాన్ని కొనసాగిస్తారు. మూలికలతో తయారైన ఔషధ నైవేద్యాలు సమర్పించి, ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు. అనంతరం స్వామివారు ఆరోగ్యవంతులై నవయౌవన దర్శనం ఇచ్చి భక్తులను అనుగ్రహిస్తారని విశ్వసిస్తారు.
భక్తి, దయ, కరుణ, మానవత్వం అనే నాలుగు విలువలను ఒకే ఆచారంలో ప్రతిబింబించే అరుదైన సంప్రదాయమే పూరీ శ్రీ జగన్నాథుని అనసార విధానం. అందుకే రథయాత్ర ఎంత విశిష్టమో, దానికి ముందు జరిగే ఈ 14 రోజుల అనుష్ఠానం కూడా అంతే పవిత్రమైనదిగా కోట్లాది మంది భక్తులు భావిస్తారు.
శతాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న ఈ సంప్రదాయం, భక్తుడి బాధను తన బాధగా స్వీకరించే జగన్నాథ మహాప్రభువు అపార కరుణకు ప్రతీకగా నిలుస్తోంది.
–Sidhumaroju✍️
